Yazara Gore Listeleme

"Elde ettiği güç ile insanlığın üzerine çıkan biri, insanlığa özgü zayıflıkların üzerinde olmalıdır, yoksa bu güç fazlalığı onu diğer insanların, hatta bu güce sahip olmadan önceki kendisinin bile altına indirir... "Özgürlüğün, insanın canının istediğini yapması demek olduğuna hiçbir zaman inanmadım. Özgürlük daha çok yapmak istemediğiniz yapmamaktır... "Yalan söylemenin, açıklanması gereken bir gerçeğin saklanması olduğunu bir felsefe kitabında okuduğumu anımsıyorum. Bu tanıma göre, söylenmesi zorunlu olmayan bir gerçeğin söylenmemesi yalan sayılmaz; ama, birinin gerçeği söylememekle kalmayıp tam tersini söylemesi yalan söylemek sayılır mı sayılmaz mı? Tanıma göre, o kişinin yalan söylediği söylenemez. Çünkü, borçlu olmadığı birine sahte para veren kişi, hiç kuşkusuz onu aldatmaktadır. Ama onu soymamaktadır..." Anı, deneme, roman, öykü, düzyazı, şiir ya da daha önce bilinen herhangi bir türe kolayca sokulmayan, kısalığına karşın Fransız yazısının en güzel metinlerinden biri kabul edilen, "İtiraflar'ın devamı niteliğindeki "Yalnız Gezerin Düşleri", aslında "İtiraflar"dan çok farklıdır. Kültür ve yazını çok derinden etkilememiş, yorgun, bezgin, umutsuz bir filozofun yaşamının bir muhasebesi, bir içe bakışın, bir iç hesaplaşmanın metnidir. Düşünmekten korkmayan ve zaman zaman durup "ben kimim?" diyebilenlerin okumak isteyeceği türden bir metindir.

Fransız Aydınlanması’nın ‘aykırı’ sesi Rousseau, edebiyatın geleneksel türleri içinde kendisine kolayca bir yer bulamayan bu ‘anı’ ile ‘roman’ arası metinde, hayatı ile bir son hesaplaşma çabasına girişiyor. Bu hesaplaşma en başta düşünürün iç dünyasına, geçmişine yaptığı bir yolculuk anlamına gelmektedir. Yalnızca Aydınlanma’nın değil, tarihin en büyük ve en önemli devrimlerinden birini gerçekleştirmek üzere olan burjuvazinin, tarihe kendi ‘aklı’ ile yön verme hedefinin içinden yükselen uygarlık eleştirisi ve buna bağlı ‘doğaya dönüş’ çağrısıyla Romantik akıma öncülük etmiş, halk iradesinin monarşiye karşı üstünlüğünü savunan bu ‘eleştirel ses’, Rousseau’nun hayatının son yıllarında içine sürüklendiği yalnızlığın, tecrit edilmişliğin kalın duvarlarını ören sestir de.

Dünya siyaset bilimi tarihi, her biri birbirinden önemli pek çok düşünür sayar. Ama bunlardan hiçbiri bu bilimi, kanımızca, Jean-Jacques Rousseau kadar derinden etkilememiştir. “Siyaset bilimi tarihi ikiye ayrılır: RÖ ve RS (Rousseau’dan önce ve Rousseau’dan sonra)” söyleminin ona yakıştırılması boşuna değildir. Rousseau’dan söz açıldığında akla öncelikle Toplum Sözleşmesi adlı yapıtı gelir. Eser, diğer tüm üstün ve eşsiz özelliklerinin yanı sıra, siyasetin ya da kendi deyişiyle siyaset hukukunun tarihte ilk kez bir bilim olarak ele alınıp sistemleştirilmesini sağladığı için olağanüstü önemlidir. Önermeleri, yazılışının üzerinden geçen 250 yıl sonra, güncelliğini ve geçerliliğini korumuştur. Siyaset bilimine kendisinden sonra yapılan tüm ulamalara ve katkılara karşın, ne güncelliğinden, ne geçerliliğinden ve siyaset bilimi okutan tüm fakülte ve yüksek okullarda vazgeçilmez bir el kitabı olma özelliğinden, hemen hiçbir şey yitirmemiştir. Kitap 1762 tarihli özgün baskıdan çevrilmiş olup, bu baskı için J.J. Rousseau tarafından konulan dipnotlar, Türkçe baskımızda da aynen korunmuştur.