Eserlere Göre Listeleme

Melankolik kişiliğin gizemini anlamaya yönelik çalışmalar Homeros destanlarında başlamış, Hipokrat yazınında sürmüş,,,, Sophoklesin trajedilerinde doruğa ulaşmıştır. Aristotales, olağanüstü kişiliklerden, özgün bir ahlak ve tutkulu bir heyecan içinde yaşayanların genellikle melankolik olduklarını söylemiştir. Demokritos, Herakleitos, Empedokles örneklerinde olduğu gibi... Albrecht Dürer, Hölderlin, Walter Benjamin, vb. hep bu tür bir melakolik yaşamın aurasını yaymışlardır. Melankolik yaşamda, çok kez, sıradan varoluşun acılı sefaleti aşılabilmekte, trajik fakat onurlu estetik özelllikleeri olabilen yepyeni bir benlikle karşılaşılmaktadır.

İtalyan psikiyatr Eugenio Borgna Melankoli adlı kitabını, klinik melankolinin semptomlarından ziyade yapısal olgularını psikolojik ve insani yönleriyle oldukları gibi ortaya koyma projesi olarak tanımlıyor. Yazar bu çalışmasında depresyonu ve melankoliyi klinik bir gerçeklik olarak ele almaktansa, psikopatolojik ve antropolojik yönlerine odaklı bir söylem oluşturuyor. Melankoliyi yaşama şekillerini bir yandan hastaların öznel deneyimlerinden bir yandan da felsefi ve edebi metinlerden dönüşümlü olarak aktarıyor. Psikoterapinin ve psikiyatrinin temellerine ilişkin söylem, ancak basmakalıpları ve ideolojileri kırarsa ve ancak fenomenoloji ve felsefeyle: felsefi düşünce ve özellikle de (Heideggerci) varoluşsal düşünceyle cüretkâr bir şekilde yüzleşirse anlamlı olur.

2023 Nobel Edebiyat Ödülü Jon Fosse, bir ressamın dünyasına götürüyor bizleri bu defa. Ressamın melankolik ve kırılgan dünyasındaki özel ışığı ve güzelliği sergiliyor. Melankoli I-II, dünyanın ve yaşamın gerçekliğine bir meydan okuma ve aynı zamanda düşlere, yanılsamalara, hayallere karmaşık bir övgü. Ne Dediler: “Fosse, Avrupa’nın en büyük yazarlarından.” Karl Ove Knausgaard “Fosse ilginç ve gizemli sayılabilecek bu romanında bir sanatçının yalnızlığı ve kaderi ve kendi kendini takibini konu ediniyor. Sosyal dünyanın sisler altına kaldığı, derin ve varoluşçu bir anlatı.” Hari Kunzru “Büyük bir sezgisellik ve yetenekle hayatın hayaletlerinden oluşan bir aynalar diyarına yolculuk. Yalnızlık ve kasvet bir arada.” Bryan Karetnyk “Fosse boşuna Ibsen ve Beckett ile kıyaslanmıyor. Esasında onlardan daha fazlası; şiirsel yalınlıkta onların ötesine geçiyor.” New York Times “Jon Fosse, tamamen kendine ait bir edebiyat alemi oluşturdu.” Nordic Council Literary Prize ...içim bomboş olmalı, huzurlu ve bomboş olmalı ki içim işte o zaman dışarının ışığı içimde parlayabilir, zira ne zaman ki içim huzurlu ve bomboş olur o zaman ışık içimde parlamaya başlayabilir, huzurlu ve bomboş olmalı içim, itiş kakıştan vazgeçmeliyim, sakinleşmeliyim, yalnızca içimde parlayacak ışıktan ibaret olmalıyım, hiçbir şey arzu etmeyen bir ışık olmalıyım, Stakland’daki Kvekar Cemaat Evi’nde, hiç konuşmayan insanların oturduğu daire şeklinde yerleştirilmiş sandalyelerden birinde, sandalyemde oturmalıyım, orada babamın yanında oturmalıyım, ışıkta oturan Kvekar Cemaatine mensup diğer insanların arasında, gayet sakin ve gözü kapalı oturmalıyım, içimde bir uçtan bir uca koşturan kargaşa, o itiş kakış önce bir çizgi üzerinde düzene girecek, sonra o çizgiler kaybolacak ve içim boşalacak, arınacak, huzur bulacağım, görülebilecek ve düşünülebilecek her şeyden temizlenmiş olacak içim, orada Stakland’ taki o küçük Kvekar Cemaat Evi’nde evde öylesine oturacağım, bomboş, sakin, oturacağım orada, hiçbir konuda fikir sahibi olmadan, dünyanın tamamen dışında, içimde ışığı, o gökyüzünde, bulutlarda görülen ışığı taşıyarak, gördüğüm, resmini yapabildiğim ve benden başka kimsenin resmedemediği ışık, bu ışık içimde olacak ve ben o sandalyede oturacağım babamın yanında... JON FOSSE

Modern Avrupa uygarlığının en önemli metinlerinden Melankolinin Anatomisi, yayımlandığı 1621 yılından bu yana birçok yazara ilham kaynağı oldu. Bir rahip ve bilimadamı olan Robert Burton'ın tıbba, tarihe, edebiyata, bilime olan derin ilgisi onu tüm insanlığın duygu ve düşüncelerini kavramaya yönelttiğinde, aynı zamanda insanlık durumunun alegorisini ortaya koyacağı bu metni yazmaya karar verdi. Bir anlatı ustası olan Burton, Anatomi'de, ruhbilimsel sorunları modern denebilecek bir yaklaşımla ele alırken, okuruna günlük dile ait canlı bir üslup sunar. Melankoli tıbbi bir çerçevenin konusu gibi görünmekle birlikte Burton'ın keskin zekâsı onu, tarihin, edebiyatın, psikolojinin, astronominin ve teolojinin ilgi alanına sokar. Hippokrates'ten Aristoteles'e, Ortaçağ âlimlerinden biliminsanlarına, Latin dili edebiyatından Yunan metinlerine kadar birçok farklı referansa başvurarak metnini zenginleştirir. Elinizdeki metin, insan olma halinin bu en hakiki duygudurumunun etraflıca bir çözümlemesini yapmaya çalışırken, yüzleşmekten korktuğumuz karanlık taraflarımızı, kendimize itiraf edemediğimiz olumsuz yönlerimizi de su yüzüne çıkarmaya cesaret ediyor.