Eserlere Göre Listeleme

"Yürüdüğüm yol boyunca kendimi hiç bu kadar yalnız hissetmemiştim." Che, Kongo'dan ayrılmak üzere Tanganika Gölü'nü son defa geçerken bunları yazıyordu günlüğüne. Che'nin Kongo'da savaşarak geçirdiği yedi ayda tuttuğu bu savaş günlüğü, bir rüyanın, emperyalizme karşı mücadeleyi, dünyanın başka köşelerindeki ve Latin Amerika'daki devrimci dalgayı Afrika'ya yayma rüyasının öyküsüdür. Fakat Che'nin kendi sözleriyle, "bir başarısızlığın öyküsü" haline de dönüşen bir rüyadır bu. Yine de Che bu deneyime çok büyük bir önem atfediyor; Kongo'da karşılaşılan zorlukların, gelişme düzeyi düşük ülkelerin devrimci hareketleri açısından paha biçilmez önemde bir örnek oluşturduğunu, gelecekteki hareketlerin bu derslerden mutlaka yararlanmaları gerektiğini düşünüyordu. Hatta buradaki ilkel durumu, Küba'da devrim yürüyüşü ilk başladığında Sierra Maestra'ya çıktıkları zamanki duruma benzettiğini söylüyordu. En çarpıcı olanı da, Küba Devrimi'ni zafere taşıyan, Yankee emperyalizmine tavizsizce kafa tutan, bütün dünyanın efsanevi gerilla lideri sıfatıyla selam durduğu Che'nin, bu kadar geri bir ülkedeki deneyimin sonrasında, kendine yönelik eleştirel tutumunun samimiliği ve kendisiyle hesaplaşırken kelimelerinden yansıyan çocuksu acemilik... Che'nin Kara Kıta'da geçirdiği yedi ayın kendi kaleminden aktardığı öyküsü olan Afrika Rüyası, otüz beş yıl sonra, dünyayla aynı zamanda, Türkiyeli okuyucunun karşısında.

Afrika sadece az gelişmiş ülkeler kıtası değil, aynı zamanda bir sömürgeler kıtasıdır. İkinci Büyük Savaş’tan sonra başlayan kurtuluş hareketi bugün hemen bütün kıtada başarıya ulaşmış ve siyasi bağımsızlıklarını elde eden Afrikalı ülkeler bu sefer asıl kurtuluşlarını gerçekleştirmek, yani iktisadi bağımsızlıklarını kazanmak için çeşitli denemelere girişmişlerdir.

Afrikalı Leo', gerçek bir yaşam öyküsünden çıkarılmış düşsel bir yaşamöyküsü: "Bir berberin sünnet ettiği, bir Papanın vaftiz ettiği" Hasan ibn Muhammed el-Vezzan ez-Zeyyati alias/namı diğer Giovanni Leone de Medici'nin, Leo Africanus yani Afrikalı Leo'nun özyaşamöyküsü -yazmış olsaydı yazacağı gibi...Amin Maalouf, bu ilk romanında -daha sonra Semerkant (YKY, 1993) ve Tanios Kayas'ı (YKY, 1995) romanlarında da yapacağı gibi- tarihle/tarihten olağanüstü bir halı dokuyor. Bir uçan halı...

Afrika'da bugün bir kültürler savaşı yaşanmaktadır. Afrika'nın yerli ve özgün kültürleriyle Batı uygarlığının güçleri arasında süren bir savaştır bu diyen Ali Mazrui, bu kitabında Yerli, İslam ve Batı kültürlerinin tarihi süreç içerisinde yayılışlarını ele almaktadır. Çözümleyici bir üslupla Afrikalılık olgusunu resmetmeye çalışırken ulaşabildiği ve okuyucuya aktarmayı başardığı malzeme birikiminin yoğunluğu dikkati çekiyor. Bünyevi olanın dışardan gelene karşı ne kadar güçsüz düşerse düşsün hiçbir zaman tam bir yenilgiye uğramayacağı ve Afrika'da uğramadığı görüşünden hareketle Yerli kültür ve sonradan olmakla birlikte Afrikalılaşan İslam kültürünün Afrikalı kimliğini nasıl belirlediği bunların dayandığı farklı geleneksel, tarihsel ve toplumsal yapılarına rağmen sergiledikleri ortak özellikler ulaşılması güç çarpıcı örneklerle anlatılıyor. Sömürgecilikle eşanlamlı bir çağrışıma sahip Hıristiyanlığın dolayısıyla Batı kültürünün yabancı konumu ve modern dünyanın Afrika'yı keşfiyle başlayan çatışma gelişmeyi değil bir kaosu getirmiştir.