Eserlere Göre Listeleme

Döneminin çarpıtılmış tüm toplumsal ön yargılarına ve hurafelerine karşı farklı bir bakış açısı getirerek her fırsatta halkını hümanist bir yaklaşımla aydınlatma çabası içinde olan Ahmet Mithat Efendi, 'Çingene' isimli bu eserinde yine nahoş fakat basılması gereken bir noktaya parmak basıyor: Irk ayrımcılığı.Tam 122 sene önce Ahmet Mithat Efendi tarafından büyük bir ustalıkla kaleme alındıktan sonra ilk defa günümüz okuyucusuna kazandırılan bu eser, ibretle okunması gereken bir yapıt.

Ortada bir zulüm varsa, o zulmün kalkması için, herkes üzerine düşeni yapmalıdır. Bu yüzden ben de, bütün gayretimle elimden gelenin bir kısmını yerine getirdim. "Çingene" denilen kardeşlerime ilk görevimi yaptım. Şahid ol Yâ Rab! Bana senin şahidliğin yeter.

Reyhan isimli kızlarını mutlu edebilmek için yaşam tarzlarını değiştiren Şükrü Usta ve Safiye Hanım pek çok fedakarlık yaparlar. Önceden çiçek satan Safiye Hanım tanınmamak için yeni taşındıkları apartman dairesinden dışarı bile çıkmaz. Şükrü Usta tamircilik yapar. Reyhan okulda çok başarılı bir öğrencidir. En başarılı olduğu şey ise müziktir. Bu yeteneği aileden gelmektedir. Kişilikleriyle herkesin sevgisini kazanan bu ailenin Çingene olduğunu ise kimse bilmez. Reyhan liseyi bitirip üniversiteye başladığı zaman bir talibi çıkar. Sıklıkla evine gittiği arkadaşının abisi olan Mufit Reyhan’ı çok sevmektedir. Reyhan, Çingene olduğunu öğrendiğinde Müfit’in kendisini sevmeyeceğini düşünerek bu teklifi reddeder. Romanın sonunda sürpriz bir gerçek sizleri bekliyor.

Kalderaş, Sinti, Gitano, Gypsy, Atsiganos, Çigan, Zingari, Bohem, Rom ya da Roman... Çingan, Posa, Karaçi, Gurbet, Abdal, Kıpti, Pırpır, Esmer Vatandaş, Todi, Karaoğlan, Mango Arabacı, Mutrip, Elekçi, Köçer, Sepetçi, Cano, Mango ve nihayet Rom ya da Roman... Romanes; yani çingene dilinde "insan olan" anlamında ROM... Niçin önemlidir çingene kimliği ve kültürü? Bir toprağa bağlanmadan ve kendilerini millet olarak ilan etmeden bin yıldır geleneklerini koruyabildikleri için. Ve bu göç süresince yan yana yaşadıkları kültürleri etkileyip zenginleştirdikleri için. Göçebe ruhları "şimdi"yi yaşar hep. Zamanımızın samanlarını Ahmet Haşim ne güzel anlatır: "Çingene, insanın tabiata en yakın kalan güzel bir cinsidir. Zannedilir ki, bu tunç yüzlü ve fağfur dişli kır sakinleri, insan şekline girmiş birtakım neşeli yeşil ağaçlardır. Çingene, bizzat bahardır." Yakınımızdaki ve uzağımızdaki bu özgün kültür bizim için imgeseldir. Uçmaması için yeniden yazılması gerekli.