Eserlere Göre Listeleme

Toplumsal ve siyasi geçiş süreçlerinde Kırgız halkının yaşadığı sancıları çeşitli hayat hikâyeleri üzerinden yansıtan Aytmatov, elinizdeki romanda, hızla gelişen teknolojinin bu halkın yaşayışı üzerindeki olumsuz etkilerine odaklanıyor. Okur, birbirini seven, talihsiz bir olay sonucu yolları ayrılan ve en sonunda garip bir tesadüfle tekrar karşılaşan iki insanın parçalanmış hayatlarına tanık olurken dönemin geniş toplumsal manzarasına da çok çeşitli açılardan bakma imkânı yakalıyor. “Ya insanın yaratılışından bu, ya da ben böyleyim; hep bir şeylerin eksikliğini duyuyordum. […] Anarhay’da geçirdiğim son bir buçuk yılda oğlumun ve karımın özlemine dayanamaz olmuştum. Geceleri gözüme uyku girmiyordu. Samet’in gülümseyişi, tombul bacakları üstünde düşecekmiş gibi duruşu gitmiyordu gözlerimin önünden. Hele o körpe bebek kokusu sanki içime sinmişti.”

Kamyon şoförü İlyas (Kadir İnanır), İstanbul'dan Asya'nın (Türkân Şoray) kaldığı köye gelir. Birbirlerine aşık olup evlenirler. Çocuklarının adını Samet koyarlar. İlyas, kamyoncu olduğu için sık sık yollara çıkar ve Asya, Samet'le yalnız kalır. Bir gün yine yola çıkan İlyas, eve dönmez ve Asya yı bir sekreter ile aldatır. Asya bunu pencerede görür ve İlyas'tan kaçar. İşleri bozulan İlyas, Asya’nın karşısına öyle çıkmak istemez ve bunalıma girerek Asya’yı terk eder. Asya, bu acıya dayanamaz ve oğluyla birlikte yollara düşer. Yolda Cemşit (Ahmet Mekin) adında bir adamla karşılaşırlar. Cemşit onlara kol kanat gerer. Birlikte yaşamaya başlarlar. Bir gün İlyas karşılarına çıkar. Asya şimdi büyük aşkı ve kendisine zor gününde kucak açan Cemşit arasında bir tercih yapmak zorunda kalır.

Görmüş geçirmiş, uzun süre hüküm sürmüş ve yaşı da kemale ermiş bir padişah, yerine geçecek bir erkek evlat sahibi olmak için yanıp tutuşmakta, dualar etmekte, içten içe kederlenmektedir. Onun yakarışları Pervâne adlı bir oğula kavuşmasıyla karşılık bulur. İlerleyen yıllarda büyüyüp serpilen delikanlı Pervâne bir gün babasının kendisine yaptırdığı köşkün duvarında bir kız resmi görür ve hemen çarpılır. Şem adındaki bu güzeller güzeli onun aklını başından alır. Bütün vaktini resmin karşısında geçirmeye başlar. Babası, o avlanmak için dışarıya gidince duvardaki resmi kazıtır. Dönüşte Pervâne, çılgına döner. Bir gün avlanmaya gittiğinde ise geri gelmez. Babası günlerce onu aratır, nihayet kör bir kuyunun içinde, aklını yarı yitirmiş olarak bulur. Pervâne için zor günler yaşanır. Padişah kaçmasın diye onu zincire vurdurur. Sonunda sihirbazının yaptığı bir kuşa binerek Şem sevdasına uzun bir yolculuğa çıkar. Olan bitenden Şem de haberdar olmuştur. Bundan sonrası her iki âşık için de uzun ve zorlu bir süreç olacaktır. Hindistan’dan İran’a kadar uzanan geniş coğrafyada bu hikâyenin anlatılarına rastlanır. Divan şiirinde Zâtî aynı hikâyeyi bizim dünyamıza canlı ve başarılı şekilde yeniden yazar. Alegoriler, kültürel göndermeler, mitolojik ve tasavvufi ögeler yanında dil kıvraklıkları ve anlatım şevkiyle ölümsüzleşen Şem u Pervâne, günümüz Türkçesi ve açıklamalarla “Ölümsüz Klasikler” arasında seçkin yerini alıyor. Ölümsüz aşk kanatlarını alabildiğine yükseklere çarpıyor…