Eserlere Göre Listeleme

"Savaş ve tutku üzerine mucizevi bir eser" Ruth RendellBir doktor ve fotoğrafçı olan Efendi Georgie’nin tasasız hayatı Kırım Savaşı’na katılmasıyla değişir. Savaş sadece onun değil, çevresindeki üç insanın da hayatında ve ruhunda değişikliklere yol açar. Ve her şeyin merkezinde Efendi Georgie olmak üzere, savaş öncesi ve savaş dönemi, dönüşümlü olarak, üç ayrı kişinin dilinden aktarılır: Efendi Georgie’ye hayran, onun için her şeyi göze alan evlatlık kız kardeşi Myrtle; Georgie’nin eniştesi ve jeolog Doktor Potter; fotoğrafçı asistanı Pompey Jones. Savaşın bazı insanların yaşamına anlam ve amaç katması, bazılarına ise tam tersine anlamsızlığı keşfettirmesi, beraberinde ahlaki sorgulamaları da getirir. Liverpool’da başlayıp İstanbul’a, oradan da Kırım’a uzanan sekiz yıllık bir sürecin işlendiği Efendi Georgie, büyük bir tutkunun, aile sırlarının ve savaşın yol açtığı insanlık dışı koşulların son derece yalın bir dille aktarıldığı, sürükleyici bir roman.

Thomas Mann’ın 1919 yılında yayımlanan ve otobiyografik öğeler barındıran anlatısı, Mann ailesiyle yaşamış av köpeği kırması Bauschan ve sahibi ekseninde temellenir. Yazar, salt büyük bir romancı değil, aynı zamanda daha küçük metin türlerinin de üstadı olduğunu bir kez daha hissettirdiği bu anlatısında olağanüstü canlı, titiz ve ayrıntılı, yer yer mizah yüklü betimlemeleriyle pastoral bir portre çizer okuruna. Okur, Bauschan ve sahibiyle birlikte Münih’te nehir kıyısında ve kentin yeşil alanlarında günlük gezintilere çıkar, Bauschan’ın fiziksel ve karakteristik özelliklerine yakından bakma fırsatına sahip olur; köpek ile sahibinin arasındaki ilişkiye tanıklık eder: Bauschan’ın öyküsü, köpeğin, insanın yaşam alanının bu denli içinde olmasına karşın ona hâlâ ne kadar yabancı olduğunu anlatır. Modern edebiyata içkin alegori ve parodi unsurlarının izlerini sürebileceğimiz Efendi ile Köpeği, kent ile kırsal arasında kalmış, tarihin yok oluşa mahkûm ettiği idilde sığınak arayan bireyin, Birinci Dünya Savaşı’yla değişime uğrayan Avrupa burjuvazisinin yaşam deneyimine ilişkin bir tasvir olarak da okunabilir.

Tolstoy’un hikâyelerinin bu ilk cildinde, yazarın farklı dönemlerinde kaleme aldığı üç önemli hikâyesini okuyacaksınız. Hikâyelerin üçünde de kar yağıyor. En erken tarihli olan Tipi (1856) ölüm korkusu, hayatta kalmak ve hatırlamak hakkında. 1861’de yazılmış olan Polikuşka’nın temelinde Tolstoy’un Brüksel’deyken duyduğu köy hayatıyla ilgili gerçek bir olay yatıyor. Efendi ile Uşağı (1895) ise, insanların birbirine muhtaç olmaları, eşitlik ve kendini ve ötekini keşfetmek üzerine bir başyapıt. Bu üç hikâyeyi, Mehmet Özgül’ün Rusça asıllarından yaptığı çeviri ve Richard Gustafson’un Efendi ile Uşağı hakkındaki güçlü incelemesiyle sunuyoruz. "Tolstoy konusunda da senden tamamen farklı düşünüyorum. Tolstoy muhteşem bir yazar. Hiçbir zaman anlayışsız değil, aptal değil, yorulmak nedir bilmiyor, bilgiçlik taslamıyor, teatralliğe düşmüyor. Diğerlerinden çok daha üstün."

Büyük Rus yazarı Leo Tolstoy, başyapıt niteliğindeki romanlarından başka çeşitli insanlık durumlarını başarıyla anlattığı uzun hikâyeler de kaleme almıştır. Mal tutkusu, ihtiras ve bencillik gibi psikolojik zaaflar, hayatta öngörülemez yıkımlara yol açan bazı insanlık durumlarının temel sebebidir. Tüccar Vasili Andreevich’i soğuk ve tipili bir gecede uşağı Nikita’yla yolculuğa sevk eden alışveriş tutkusu da, akıl, mantık ve gerçekçi davranabilme yetisini zayıflatarak insanı önünü göremez bir hale getiren bu psikolojik zaaflardan biridir.