Eserlere Göre Listeleme

Romantik ilk aşka karşın evliliğin, cesarete karşı sabrın, anlık olana karşı ebedinin, tensele karşı ruhsalın, uçarılığa karşı tekdüzeliğin, fethetmeye karşı sahip olmanın, gurura karşı tevazuun, açgözlülüğe karşı rızanın, dışsala karşı içselin, zirve anını değil sürekli oluşun övüldüğü bu eser Ya/Ya da’nın birinci kısmına bir yanıt niteliğindedir. Evliliğin Estetik Geçerliliği, Yargıç Wilhelm’in, Kierkegaard’ın baştan çıkarıcısı Johannes’i etik yaşamın estetik yaşantıdan daha iyi olduğuna ikna etmeye çalıştığı uzun bir mektuptur. Baştan Çıkarıcının Günlüğü’nde Johannes’in değerli bulduğu anlık zevkler ve ince zekanın parlak buluşları Yargıç tarafından eleştirilir. Evlilikteki aşk sadık, sabit, mütevazı, sabırlı, kontrollü, sebatkâr, istekli ve neşelidir. Bütün bu erdemler bireyin içsel özellikleridir. Birey dışsal düşmanlarla mücadele etmez. Kendi namına, kendisi ve aşkı için mücadele eder. Ve özünde bir kerelik değil daima uygulandığı için zamansal yetkinliğe sahiptir. Ve bu erdemler yoluyla benlik dışında hiçbir şey elde edilemez. Bu yüzden evlilikteki aşk tek ve aynıdır; senin alay edercesine adlandırdığın gibi günlük ve ayrıca kutsaldır ve evlilikteki aşk günlük olma yoluyla kutsallığı kazanır. Evlilikteki aşk, telaş ve çığlıklarla gelen talih kuşu gibi dışsal işaretlerle gelmez; ahlâkı bozulmaz sessiz bir ruh olarak gelir. “Evliliğin ‘neden’ine verilebilecek en saygın yanıtlardan birisi, evliliğin bir karakter okulu olduğudur. Kişi, kendi karakterini yükseltmek ve geliştirmek için evlenir.”

Bir burjuva evliliğinin dehşet verici olduğu kadar komik hikâyesi… Evlilik’in, nefret ettiği vaftiz adı Maria Magdelena’yı Jacqueline olarak değiştiren kahramanı, mütevazı kökeninden evlilik yoluyla kaçmak isteyen dar görüşlü ve histerik bir kadındır. Hırdavatçılıktan otelciliğe ve turizimciliğe atlayan kocasının ihanetlerine başlangıçta uysallıkla katlanır. Birtakım kültürel etkinliklere katılarak hayatının yükünü hafifletmeye çalışmaktadır. Sonra, bir gün, “kendisini temelli fesat bir kadına dönüştüren bir fikrin” etkisi altına girer. Kocasına misilleme olarak kendisini birbirine benzemeyen bir dizi âşığın kollarına atar. Bu arada onları zengin ve kaba olarak nitelediği kocasını parasına konmak için öldürmeye ikna eder. Ancak bu öldürme girişimleri hep başarısızlıkla sonuçlanır. Depresif bir İtalyan sanat tarihçisiyle olan son aşk macerası ve öldürme planı, kocasının iflasına denk gelir. Kocası kaçar, Jacqeuline ve İtalyan profesör cinayetle suçlanarak tutuklanır. Sonuçta uzun bir ayrılığın ardından, ileri yaşta, kocasıyla evliliğini yeniler, ancak cinayet fikrinden hâlâ vazgeçmemiştir.

Evlilik namaz gibidir, niyet edince sağa sola bakılmaz! Soruyorum sizlere, Madem evlilik kaderse ve kaderimde evleneceğim kişi yazılı ise ben neden bunca zahmete giriyorum? Ben sevdiğim için dua ediyorsam. Sevdiğim kişi de kendi sevdiği için dua ediyorsa. Bu durumda kim kime yâr olacak? Biliyorum üzgün gönlün “sana ettiğim muhabbeti taşa sunsaydım taş bile çiçek açardı” diyor hayaller aklına geldikçe. Sizi üzen üzsün, ağlatan ağlatsın. Tebessümün en manalı olduğu yer mahşer alanı olacaktır. Eğer bir gün ümidini kaybedersen, Allah’ın senin için yazdığı kaderin hayallerinden daha iyi olduğunu hatırla. (Tanıtım Bülteninden)