Eserlere Göre Listeleme

Dar Bir Çember İçinde, Behçet Necatigil’le Kâmuran Şipal’in 1948-1972 yılları arasında birbirlerine yazdık¬ları 32 mektuptan oluşuyor. Yaşamlarının, yazı ve çeviri uğraşlarının, edebiyat anlayışlarının yanı sıra dönemin edebiyat ortamının ipuçlarıyla, dahası giderek güçlenen bir dostluğun izleriyle dolu mektuplar, onların kişiliklerini yansıtan birer belge. Yazılmadan kaldı bazı şeyler, gene de yazılmış kadar oldu. Geldim, gelmek bir mecburiyeti yerine getirmek, bir şey ümid etmekse. İnsan bir yere giderken bavuluna bütün odasını, sası-durgun havasını, değişmez alışkanlıklarını koyabilmeli; olduğu gibi onlarla gelebilmeli. Yoksa– İlk günden gözümde tütmeye başladı tozlu penceresi, yükünü almış kitap ve kâğıtlarıyla odam, yılları paylaştıklarım. Hangi şartlarda olursa olsun gidip gelmeleri, ayrılışları göze alanlar yiğitleşti gözümde. Kapak fotoğrafı: Kumkapı, 6 Nisan 1974 (Necatigil Arşivi)

Hayatın biricik anlamı olacak kadar derin bir aşkın trajediye dönüştüğü Dar Kapı'da sorgulanan, erdeme giden yolun zorluğudur. Jerome bütün erdemlerini aşkıyla ayakta tutarken, Alissa gerçek erdemin her şeyden arınmış olması gerektiğine inanır. Fedakârlık nedir, insan aşk için nelerden vazgeçer? Peki ya ilahi aşk?.. Saflık için, Tanrı'ya tertemiz geri dönmek için, erdem olarak kabul edilen değerleri korumak için insan hayatını verebilir mi? Dar Kapı, tercihlerini zor olandan yana kullananların yaşadığı ruhsal fırtınalarını gözler önüne sererken, Nobel Edebiyat Ödüllü André Gide, çarpıcı üslubuyla okuru derinden etkiliyor.

Bir dönemin İstanbul’unun bugün artık benzerine sadece siyah beyaz filmlerde rastlayabileceğimiz bir kenar mahallesi… Balkanlar’dan İstanbul’a göç etmiş, kalabalık, yoksul ama çalışkan, sonsuz hülyaları olan bir aile ve bu ailenin bir o kadar hareketli, renkli ve her anından yaşam fışkıran olaylardan örülü hikâyesi. Dar Sokaklardaki Duman’da Muzaffer Buyrukçu, o kıvrak kaleminden yine kan damlatıyor ve kahramanların tüm canlılığıyla resmini çiziyor. Bedensel arzularla dolu soluk soluğa aşkları anlatıyor ve hiçbir detayın atlanmadığı dev sahneler kuruyor. Buyrukçu, ruhsal ve bedensel depremlerin ustalıklı yazarı olduğunu her kelimesinde ispat ediyor.

Fenerbahçe’den Kalamış’a sahil bir genç kızın kaşları, iki yaydır. Cenan buralarda bir ceylan. Seke seke, ürkek, meraklı. Aşka ve kadınlığa… Giysilerini geren göğsünün diri yuvarlaklarının; taze, kırmızı ağzının; kara gözlerinde beliriveren sebepsiz heyecanların, ihtirasların, korku ve şüphelerin habercisi olduğu “kendi fırtınasının” vaktine sabırsız… Âşık da: Teyzesinin kızı Meliha’nın kocası Raif… Çocukluk arkadaşı Ahmet ise ona… Geçirdiği kalp krizinden sonra bu sayfiye semtinde taşınan yeni komşuları yazar Sedad Kemal de onun genç kızlığına, tazeliğine, dokunulmaz tenine âşık, geçiveren gençliğinin hasretine… Gönlü çırpınan, şakıyan, daldan dala konan bir kuş, çevresindeki tüm erkekleri yakan bir alev Cenan. Annesi ve Nilüfer Kalfa’dan ibaret bir akvaryumdan denizlere doğru yalpalamakta… Bir ölüm… Duacısı olduğu değil, beklenmedik… Evlerinin önünden yolun Moda’ya uzanması gibi o da oraya açılacaktır artık. Düşlerinden aceleci davranmaktır hayat, öğrenecektir. * * * İlk kez 1949’da yayınlanan Dar Yol’u Peride Celal’in romancılığında bir dönüm noktası olarak nitelendiren Selim İleri’nin ifadesiyle “Yarının, “öz” edebiyata gönül vermiş okurları, Peride Celal’in büyük yazı emeğine şaşıp kalacaklar, hayranlık duyacaklar.”