Eserlere Göre Listeleme

Alman birliği, nutuklarla veya çoğunluğun kararıyla değil ancak kan ve demirle mümkün olabilir. Parçalanmış prenslikler hâlinde dağılan Almanları tek bir çatı altına birleştirmeyi tahayyül eden Otto von Bismarck, ömrünü adadığı Alman birliğini gerçekleştirmenin formülünü bu cümleyle özetliyordu. Bu ideal uğruna yürüttüğü sert politika onu tarihe “Demir Şansölye” adıyla mâl etmiştir. Hem kiliseye hem de politikacılara ve partilere karşı siyasi bir savaş yürütmüş, sosyalizmle mücadele etmek için emeklilik ve sağlık sigortası gibi işçi haklarını Avrupa’da ilk defa yürürlüğe sokmuştur. Gerek masa başında gerek de savaş meydanlarında aldığı zaferler Prusya’yı Alman birliğinin öncüsü hâline getirmiş. İhdas edilen yeni şansölyelik mevkiinin ilk sahibi de bu sebeple Bismarck olmuştur. Ömrünce biriktirdiği anılarını ve fikirlerini kaleme aldığı 3 ciltlik Düşünceler ve Hatıralar (Gedanken und Erinnerungen) adlı eserini de öldüğü 1898 senesinde tamamlamıştır. Bu kitap onun önce parçalanmış Alman devletleriyle sonra da Avrupa’nın kalanıyla ilişkilerine odaklanmakta, çizdiği stratejileri ve bu uğurda harcadığı emeği gözler önüne sermektedir. Dönemin Avrupalı liderleri hakkındaki tanıklıkları, giriştiği savaşlar, anlaşmaların iç yüzü ve yaptığı konuşmaların arka planlarını teferruatlı bir şekilde kaleme alan Bismarck bir nevi 19. yüzyıl Avrupa’sının otopsisini yapmakta, tüm sistemin yeniden ihdas edildiği bir çağda, eski sistemin açıklarını teşhis ederek modern Avrupa düzeninin kökenleri hakkında eşsiz bilgiler vermektedir. 1950’lerin başlarında dönemin en mahir Almanca mütercimi Nijat Akipek tarafından Türkçeye çevrilen Düşünceler ve Hatıralar, yeni edisyonuyla yeniden gün yüzüne çıkıyor. Modern Avrupa’nın şeklini belirleyen, 19 yüzyılın dahi devlet adamının düşüncelerini keşfetmeye hazır mısınız?

“Edebi bir abide” diye vasıflandırılacak kadar temiz, kuvvetli bir lisanla, mükemmel bir Almanca ile yazılmış olan “Düşünce ve Hatıralar”, adeta Demir Şansölye’nin kendi portresidir. Bismarck, bütün vatanseverliği, bütün doğru ve yanlış görüşleri, bütün diplomatlığı, bütün arzu ve ihtirasları, bütün kin ve garezi, bütün ataklık ve cesareti, bütün meziyet ve kusurları ile bu eserde dipdiri yaşamaktadır. (Önsözden) Not: Bu eserin 1. cildi 568 sayfadır ve 1 ila 32. cildi kapsamaktadır. 2. cilt 460 sayfadır ve 33 ila 55. ayrımları kapsamaktadır ve son cilt 231 sayfadır, 55 ila 65. ayrımlara tekabül eder.

Epiktetos, başlangıçta bir köle. Ve topal da. Zalim efendisi bir gün bir kıskaçla bacağını burkarak kendince eğlenir. Zavallı esir Epiktetos, efendisine 'Efendim kıracaksınız!' der. Efendi hiç istifini bozmadan eğlencesine devam eder ve en sonunda bacağını kırar. Epiktetos hiç bir acı ve sıkıntı emaresi göstermeden büyük bir soğukkanlılıkla 'Efendim söylemiştim, kırdınız!' der. İşte bu olaydır ki İsa'nın dirilten soluğundan ve Eyyub'un direşken sabrından bir esintiyi dalgalandırır gönlümüzde. Çünkü bedeniyle köle, bilgeliğin bilinciyle hür, bir 'bilgi sevici' olmaktan çok, 'bilginin kendisi' olan bu adam, bütün felsefeyi şu cümleyle özetler: 'Felsefeyle uğraşıyorum, deme; kendimle uğraşıyorum, de.' Peki nasıl?

Çağdaş Avrupa yazınını sadece romanlarıyla değil düz yazılarıyla da cendereye alan Michel Tournier’den (1924-2016) ufuk açıcı bir deneme: “Düşüncelerin Aynası”. "Tuz"un olgunluk simgesi bilgeliğinden "şeker"in çocuksu yananlamına, "banyo"nun yatay konumundan "duş"un dikey konumuna, "hayvan"ın devingenliğinden "bitki"nin durağanlığına, "demiryolu"nun düzenliliğinden "karayolu"nun esnekliğine varıncaya dek, alıntılarla zenginleştirilmiş 116 anahtar-kavram. Bu ikili yöntem olağanüstü verimli oldu, tüm kitabın ondan çıktığı söylenebilir. Hani bir kavram tek başına düşünceye delemediği kaygan bir yüzey sunuyormuşçasına. Buna karşılık, kavram karşıtıyla birlikte ele alındığında, patlıyor ya da saydamlaşıyor, iç yapısını gösteriyor. Kültür yıkıcı gücünü ancak uygarlığın karşısında açığa vuruyor. Boğanın boynu atın sağrısını gözler önüne seriyor. Kaşık anaç tatlılığını çatal sayesinde ortaya koyuyor. Ay bize ne olduğunu güneşin alnında söylüyor.