Eserlere Göre Listeleme

Hakikatin aynasından Mana alemimize nurdan hüzmeler yansır. Ufkumuzu açan şahika parıltılar, istikametimizi belirler. Kâinatın Sonsuz kitabını fark edip, tefekkür edilecek bir Hazine; Düşünen insanlar için, ve gerçeklere zaman ayıranlar için.

Bir insanın aklı orada burada geziyorsa, onun matematik problemleri çözmesini sağlayın. -Francis Bacon (Denemeler) (1625)- Ne gariptir ki yetenekli insanlar hayranlık, dahilerse merhamet uyandırıcı bir hayat yaşarlar. Dahilerin hapiste, hastahanede, borç içinde ve rezil olarak ölme olasılıkları normalin en az iki katıdır. -Oliver Wendell Holmes (Kahvaltı Sofrasında Profesör) (1860)- Gerçek bir dehayı tanımak hiç zor değildir; dünyanın bütün mankafaları ona karşı birleşirler. -Jonathan Swift- (Değişik Konular Üzerine Düşünceler) (1711)- Düşünmeyi bir üstünlük olarak görenlerin yanında her zaman onu bir kusur olarak görenler de olacaktır. -Jacques Barzun (Düşünce Evi) (1959)- Zincirlerinden kurtulmayı düşünmeyen forsalar, o zincirleri hakketmiş demektir. -Voltaire- Düşünce kesinlikle mideye bağımlıdır, fakat midesi en dolu olanlar en iyi düşünürler değildir. -Voltaire (d'Alembert'e Mektuplar) (1770)

Gazâli'nin felsefe araştırmaları yaptığı sırada kaleme aldığı bu eser, fikrî düzeyde birçok sorunlara ve tartışmalara ışık tutmaktadır. Gazâli eserinde, felsefi bir tavır ve yöntemle, genel olarak düşünme, konuşma, söz ve yazı arasındaki içsel ilişkiyi gözler önüne sermektedir. Eserin Arapça başlığına göre bunlar, aklın başarıları, marifetleri olarak anlaşılmaktadır. Konusuyla ilgili ilk deneme kabul edilebilecek olan bu kitap; varlık, insan ve dil üzerine önemli yaklaşımları içerdiği gibi, Tanrı ve kelamı/sözü, Peygamberlik ve vahiy konularında da farklı bakışlar sunmaktadır. Gazâli’nin farklı yönlerini merak edenlerin, dil felsefesine, Hermeneutik’e ve kutsal kitapların nasıl anlatılması gerektiğine ilgi duyanların kayıtsız kalamayacağı bir eser.

"Düşünmenin ne demek olduğunu ancak, bizzat ancak kendimiz düşünürsek anlayabiliriz. Böylesine bir çabanın muvaffakiyeti, düşünmeyi öğrenmek için hazır olmamızı gerektirir. Felsefeye ilgi duyulması, düşünmeye hazır olunduğunu göstermemektedir. Şüphesiz her yerde felsefe ve sorularına ilişkin çok ciddi çalışmalar bulunmaktadır. Bilim adamlarının, felsefe tarihinin araştırılmasına yönelik olarak gerçekleştirdikleri övgüye değer zahmetli çalışmaları var. Bu alanda oldukça faydalı ve takdirle karşılanacak vazifeler oluşmaktadır. Bu vazifelerin icra edilmesi için, yalnızca en iyi araştırmacılar, bilhassa büyük düşünmenin örneklerini gözler önüne serdiklerinde, ancak yeterli gelmektedirler. Fakat yıllar boyunca büyük düşünürlerin araştırmaları ve yazıları ile enerjik biçimde meşgul olduğumuz gerçeğinin kendisi bile, bizim bizzat düşündüğümüze veya sadece düşünmeyi öğrenmeye hazır olduğumuza dair kefil olmamaktadır. Tam tersine: Felsefeyle meşgul olmak, bilakis bizim mütemadiyen "felsefe yapıyor" olmamız dolayısıyla, düşünüyor olduğumuz zannına kapılmamıza sebep olmaktadır.