Eserlere Göre Listeleme

İçinde bulunduğumuz yıllara, bir anlamda toplumsal dönüşüm çağı demek de mümkün.Şu soruların yanıtları, böyle bir adlandırmanın haklı göstergeleri olabilir: 90’larda 70’lerden farklı olarak temel sistem tercihleri arasında iktisatçılar arasında nasıl bir mutabakat oluştu? Dünyayı saran cemaatçilik eğilimleri ve çeşitli kimlik gruplan, klasik demokrasi anlayışının neresinde duruyor? Liberal ideallerin kökenleri, tarihsel-kültürel gelenek içinde nerede aranmalı? Yoksulların işgal ettiği arazilerden ticari araziler haline dönüşen gecekondular nasıl bir evrim geçirdi? Liberalizm bir demokrasi gerilimi mi, yoksa bir gelenek çatışması mı? Yeni ulusçuluk akımı nedir? Türk milleyetçiliğinin kökenlerini nerede aramalı? Laiklik anlayışı ve yarattığı sorunlar üzerine neler söylenebilir? Etnik gerilimlerde dil politikalarının önemi? Nisbi temsil sistemini savunmak demokratlık mıdır? Gençliğin çeşitli kesimleri arasında var olan ortak yönler ve farklılıklar? Genç Müslüman aydınlar Islamın farklılığından hareketle modernizmi nasıl sınıyorlar? Müzikte gelenek yeniden keşfedilebilir mi?

Türkiye'nin Sorunları Dizisi - 24

1821’de Mora ayaklanması patlak verince, Fener Patriği Grigoryos Patrikhanenin orta kapısına asılarak idam edildi. Arkası geldi. Patrikten sonra Mora ayaklanması ile ilgileri oldukları gerekçesiyle varsıl on beş Rum daha idam edildi. İstanbul’un her köşesinde önde gelen din adamları için sehpalar kuruldu. Arkasından halktan kişiler de gözlerini kestirdiklerini idam etmeye başladı. İstanbul bir mezbahaya dönmüştü… Beş yıl sonra Osmanlı yönetimi Yeniçeri Ocağını dağıtmaya karar verdi. 1826’da, Osmanlıyı yüzyıllarca zaferden zafere taşıyan Yeniçeri sistemi çok sert bir biçimde kaldırıldı. Bu “Hayırlı Olay”dı ve Yeniçeri kıyımıyla gerçekleşmişti. Arkasından birçok Yahudi’nin de kellesi alındı. 1826 Hayırlı Olayı Osmanlı Yahudileri için gerileme döneminin başlangıcı sayıldı. Saray’daki Yahudilerin yerini kısa sürede Fener Beyleri aldı. Savaş başlamıştı. 1821’de başlayan yüzyıllık iç savaş, izleyen yüzyılın başında büyük Selanik ve İzmir yangınları ile doruğa ulaştı. Birincisinde Yahudi evleri, ikincisinde Rum ve Ermeni evleri yakıp yıkılmıştı. Sonuçta Hıristiyanlar kaybettiler ve savaşın bedelini sürgünle ödediler. Türkçülük de işte bu yüzyıllık savaşın bir getirisi oldu. “Helenizm, Siyonizm, Türkçülük” modern Türkiye’nin doğuşunda da etkili olan yüzyıllık bir iç savaşın izini sürüyor.

Cihan Harbi ertesi Cumhuriyet Türkiyesi Batı’ya yönelmiş, “yeni hayat” özlemiyle yaşam tarzında köklü dönüşümlere gitmişti. Reform kaygıları, seküler yaşam özlemi, Osmanlı kültür kodlarının sorgulanışı, nesiller arası uyumsuzluklar yoksul ülkenin insanlarını her geçen gün çözümsüzlüğe yöneltmişti. Türkiye, 1930’lu yıllarda “ideal”lerle donatılmış kendi “yeni insan”ına ulaşıncaya kadar, giriştiği inkılaplarla toplumsal travmayı birlikte yaşayacaktı. Türkiye’de Yeni Hayat çağdaş yaşam özleminin toplumsal travmaya dönüşümünün öyküsü. Nüfus sorunu başta olmak üzere, kadının, gençliğin, çocuğun erken Cumhuriyet döneminde karşılaştığı sorunları ele alan Zafer Toprak, uzun savaş yıllarının yol açtığı bunalımı, yoksulluğun neden olduğu fuhuşu, intiharlarla sonuçlanan umutsuzluğu dönemin kaynaklarına başvurarak gün ışığına çıkarıyor.