Eserlere Göre Listeleme

İlk kez 1944'te "vahşi kapitalizm"in kalesi Amerika'da yayımlanan Büyük Dönüşüm şu cümleyle başlar: "Ondokuzuncu yüzyıl uygarlığı çöktü." Karl Polanyi'nin çöktüğünü ilan ettiği ondokuzuncu yüzyıl uygarlığının can damarı ve temel biçimlendiricisi, kendi kurallarına göre işleyen piyasaydı; emek, toprak ve parayı metalar haline getiren ve insan toplumlarını uluslararası düzeyde eşi görülmemiş bir kurumsal tekdüzeleşme içinde kendine kayıtsız şartsız bağımlı kılan piyasa sistemi... Polanyi'ye göre çöküş kaçınılmazdı, çünkü kendi kurallarına göre işleyen piyasa sistemi insan toplumuyla bağdaşması imkansız bir şeydi. Büyük Dönüşüm, bu bağdaşmazlığın ve kaçınılmaz çöküşün hikayesi. Yani hem ekonomik liberalizmin hem de ona karşı kaçınılmaz alternatifler olarak ortaya çıkan faşizm ve sosyalizmin hikayesi... Büyük Dönüşüm'ün 80'lerde, yani Polanyi'nin "insan doğasına aykırı" dediği piyasa toplumunun, insanlık tarihinin son aşaması olarak bütün dünyaya dayatıldığı, ekonomik liberalizmi eleştirmeye kalkanların geri kafalı cahiller ile korumacılık önlemlerinin sağladığı rantları elden kaçırmaya çalışan çıkar gruplarıyla onlara hizmet eden popülist politikacılar olarak görüldüğü, sosyalizmden ise neredeyse bütünüyle ümit kesildiği bir dönemde gündeme gelmesi ayrıca kaydadeğer. - Ayşe Buğra-

Poirot'nun yatak odasının kapısında toza toprağa bulanmış bir adam durmaktadır. Zavallı adam Poirot'ya boş boş bakıp yere yığılır. Bir anda neye uğradığını anlamayan yaşlı dedektif pek çok bilinmezin ortasında kalakalmıştır. Bu adam kimdir? Şok mu geçirmektedir? Dahası, bir kâğıt parçasına defalarca karalanmış 4 rakamının bir anlamı var mıdır? Poirot farkında olmadan uluslararası bir entrikanın içine dalmıştır ve 4 rakamının sırrı tüm bilinmezlerin cevabı olacaktır.

"“Büyük Dünya Tarihi”; Kleopatra, Büyük İskender, Cengiz Han ve Galileo gibi geçmişe yön veren büyük insanların hikâyesini anlatsa da, aslında bu bizim de hikâyemiz. Çünkü yeryüzünün ilk uygarlıklarından günümüze dek süren bu serüvenin başkahramanları, yaptıklarıyla günümüz dünyasını da şekillendirmişlerdir. Yüzyıllar boyunca yapılan savaşların, büyük zaferlerin ve yenilgilerin, yaşanan doğal afetlerin, salgınların, önemli icatların ve önemsiz gibi gözüken daha pek çok ayrıntının, tüm insanlığı nasıl etkilediğini Andrew Marr’ın kuvvetli kaleminden okuyalım Bu kitaptan uyarlanan “Büyük Dünya Tarihi” belgeseli, BBC’nin en büyük yapımlarından biridir ve NTV’de yayınlanmıştır."

Bu güzel yararlı gezi kitabını, eskiden -altmış, yetmiş yıl önceleri- bir yandan klârnet çala çala mahalle aralarında dolaşarak bakır sini içinde sattıkları o renk renk macunlara benzettim. Anlatılan ülkeler ve oradaki canlı coğrafyada da renk renkti. Bir çubuğa sarılı olarak yağmur sonunun bu ebemkuşağı renklerini çocuklar doyumsuzca yalar, emerdi. Değişik ülkelerin insan ilişkilerini tatlı bir biçimde anlatan bu kitaptan ben işte bu tadı aldım. İnsansal ilişkilerden söz ettiği sürece, zaman ve mesafeler ne denli küçülürse ve kısalırsa kısalsın, gezi edebiyatının modası geçmeyecek ve yeni atılımlarla bu edebiyatın yenilikleri sürecek. Aziz Nesin Haziran 1995 Teşvikiye (Önsöz'den)