Eserlere Göre Listeleme

İnsanoğlunu koşulların kölesi olmaktan çıkarıp o koşulların efendisine dönüştürerek yoksulluk ve sefaletten kurtaran modern ekonominin destansı hikâyesi! Sürükleyici bir anlatımla bizleri modern tarihte gezintiye çıkaran Sylvia Nasar, ekonomiye yön veren ve katkılarıyla bu gezegende yaşayan herkesin hayatını değiştiren dâhilerin hayatına ışık tutuyor. On dokuzuncu yüzyılın ortalarında dünyanın en zengin, en göz alıcı kenti Londra’da bile, yoksul çoğunluk korkunç bir sefalete mahkûmdu. Ve bu sefaleti çarpıcı tespitlerle gözler önüne seren Charles Dickens ve Henry Mayhew, yepyeni bir mücadelenin fitilini ateşledi. Bayrağı devralan Marx, Engels, Alfred Marshall, Beatrice ve Sidney Webb ile Amerikalı Irving Fisher ise, fikirlerin dünyayı nasıl değiştirebileceğini gösterdi. Yirminci yüzyılın en büyük iktisatçısı John Maynard Keynes’in yanı sıra, Schumpeter, Hayek, Keynes’in öğrencisi Joan Robinson, önemli Amerikan iktisatçıları Paul Samuelson ile Milton Friedman ve Hindistan’ın Nobel ödüllü iktisatçısı Amartya Sen’in katkılarıyla devam eden bu büyük mücadele, Avrupa ve Amerika’dan tüm dünyaya yayıldı. Dünya savaşları, devrimler, ekonomik krizler ve buhranlar atlatan bu sıra dışı insanlar, kendi yaşamlarındaki krizlere rağmen mücadele etmeye devam etti; karamsar Malthus’a meydan okuyarak ekonomiyi “kasvetli bilim” olmaktan çıkarıp insanoğlunun makûs talihini tarihe gömen bir zafer anıtına dönüştürdü. İşte bu kitapta, insanlık tarihinde çok değil, sadece 200 yıl önce hayal bile edilemeyecek olan bir mücadelenin başarıyla sonuçlanan çarpıcı öyküsünü okuyacaksınız.

Daha önce İletişim Yayınları'ndan Kapitalizm Ahlaki midir? adlı kitabı çıkan André Comte-Sponville Fransa'da çok satanlar listesine giren bu kitabında erdem konusunu ele alıyor: "Erdem nedir? Harekete geçen ya da geçebilen bir güçtür. Örneğin, bir bitkinin ya da ilacın erdemi iyileştirmektir, bıçağınki kesmek, insanınki insanca istemek ya da davranmaktır. Çöplemenin erdemi baldıranınkinden farklıdır, bıçağınki çapanınkinden farklıdır, insanın erdemi kaplanın ya da yılanınkinden farklıdır. Bir varlığın erdemi onun değerini oluşturan şeydir, başka deyişle kendine özgü yetkinliğidir: İyi bıçak en iyi kesebilendir, iyi reçete tedavide çok başarılı olandır, iyi zehir öldürmede çok başarılı olandır... Erdemlerin, bu ilk ve en genel anlamda, nasıl kullanıldıklarından, hedefledikleri ya da hizmet ettikleri amaçlardan bağımsız oldukları görülecektir. Katilin elindeki bıçak aşçının elindekinden daha az erdemli olamaz, hayat kurtaran bitki zehirleyen bitkiden daha erdemli değildir. Bu, kuşkusuz, bu adamın hiçbir normatif (kural koyucu) boyutu olmadığı anlamına gelmez: Kimin elinde olursa olsun ve kullanılışlarının çoğunda, en iyi bıçak en iyi kesen bıçak olacaktır. Onun özgül gücü kendine özgü yetkinliğini de yönetir. Ama bu normatiflik nesnel kalır ya da ahlâki olarak duyarsız, ilgisizdir. Bıçağın işini yapması yeterlidir, o bu işi yargılamaz, değerlendirmez ve bu nedenle de onun erdemi bizim erdemimiz değildir. Mükemmel bir bıçak, kötü bir adamın eline düştü diye mükemmelliğinden bir şey yitirmez. Erdem güçtür ve güç de erdeme yeter. Ama insana yetmez. Ama ahlâka yetmez."

Osmanoğullarının ele aldığı, Fatih'le, Yavuz gibi dahi devlet adamlarının siyasi tarihe insan zekasının harikalarından biri halinde tevdi ettikleri devlet anlayışı, merkeziyetçi ve otoriter devletti. Aynı zamanda hukuk-i ibaddan hükümdarı şiddetle mesul edici totaliter esasa dayanıyordu. Devlet kahramanını değer ve gerçeğini hakkıyla ifade eden bu otoriter rejimde demokrasiye yani halkın iradesiyle idare rejimine aykırılık, halkı inkar ve millet iradesine karşı gelme değildir.

Bu kitap felsefe öğrenmek isteyen herkesin işine yarayacak. François Dagognet Platon’dan başlayıp Spinoza, Kant, Nietzsche, Marx, Comte, Bachelard ve daha başka düşünürlerden geçerek Jean-Paul Sartre’a uzanan bir yolda en önemli filozofları karşılaştırmalı olarak inceliyor. Her bir filozofun düşüncesinin özünü açıklıyor, bir önceki düşünceyi nasıl dizgeleştirdiğini ya da ona nasıl karşı çıktığını gösteriyor. Yazarın gözünde, felsefe bir tapınak değildir, bir şantiye de değildir; bir savaş alanıdır. Fransız doktor ve düşünür François Dagognet’den ilginç bir felsefe tarihi.