Eserlere Göre Listeleme

İnsan tekinin yüreğindeki ve zihnindeki kimi karanlık yerlere dokunuyor Samuel Beckett bu eserinde: Ölüm, hayat, doğa, varlık, eylem, zaman, anlam… Bu eski fakat hâlâ etkisini sürdüren puslu alanlara elindeki neşterle ince kesikler atıyor Beckett; insani varoşulun gelip geçiciliğine, değersizliğine, anlamsızlığına ilişkin duygu ve düşünceler de işte bu neşter kesiklerinden sızıyor. Sızmalara patlatmalar eşlik etmiyor, aksine asude bir akış söz konusu. İniltiyi andıran, kırılıp dağılan kelimelerse hep aynı kör noktaya, yani ölümün soğuk zaferine ulaşıyor, ama ölüm toprak altında dahi ruhlara huzur vermiyor: Ölüler zor ölür, öteki dünyaya davetsiz girenlerdir onlar, buldukları yere yerleşmek zorundadırlar, çamurun içine inen kuyulara ve kapaklı deliklere, ta ki arazinin efendisi çok uzun süren bir kabul sürecinin ardından onlarla ilgilenme işini yükleninceye kadar. O zaman ölüler arasında şüphesiz ki serbest hale gelirler, o zaman dertleri biter, doğal dertleri yani. Trajik olanın da komik olanın da artık hükmünü yitirdiği, mevcut anlamların ve değerlerin hızla çözülüp dağıldığı, eylemin mümkün olmadığı, kara yazgının egemenliğini büsbütün ilan ettiği bir eşikte; "doğal dertlerinin" yükünden kurtulmaya çalışan insanın çaresizliğini işliyor Beckett, o her zamanki kurucu "gaddarca" tavrıyla...

Gerçek Albert Camus'yü, gerekse Dostoyevski'yi en iyi belirleyen yapıt, kuşkusuz Ecinniler'dir. Dostoyevski'nin 1870/71'de yazdığı bu ünlü romanını Albert Camus 1959'da oyunlaştırmış ve ilk kendisi sahneye koymuştur. Albert Camus, 'varoluşçuluk hümanizmi'nin ilginç bir örneği olan Ecinniler'de kendi, varoluşçuluk anlayışının siyaasal, felsefi ve etik sınırlarını zorlamakta; Sisyphos Söylencesi ve Başkaldıran İnsan gibi en etkili ve önemli yapıtlarında ele aldığı varoluş sorunsalını Dostoyevski'nin yaşadığı olaylar dünyası içinde vermektedir.

Varoloşçu felsefenin temel kaynaklarından biri kabul edilen ve birçok çağdaş dünya yazarını büyük ölçüde etkileyen Dostoyevski günümüzde en çok okunan 19, yüzyıl yazarları arasında ön sıralarda yer alır. İnsanın iç dünyasını, karmaşık yapısını, ikilemlerini olağanüstü bir açıklıkla yansıtan yazar modern roman anlayışı üzerinde yönlendirici bir rol oynamıştır. Patetik bir hava ve derin bir psikolojinin egemen olduğu yapıtları Dostoyevski'nin huzursuz, sinirli, aşırı duyarlı kişiliğinin izlerini taşır. Dostoyevski'nin huzursuz, sinirli, aşırı duyarlı kişiliğinin izlerini taşır. Duygu ve ideolojinin büyük bir ustalıkla bağdaştırıldığı bir yapıt olan Ecinniler'de Dostoyevski nihilizmin, tanrısızlığın ve Batı düşüncesinin Rus devrimcileri üzerindeki olumsuz etkilerini sergilemiştir.

Dünyanın bir ucundan, dünyanın diğer ucunu, sadece kelimelerle yakabilmenin bir yolu vardır elbet. Yüreklere değmenin, akıllara sızmanın bir yolu. Aynı dili konuşmasak da, aynı toprağa basmasak da, aynı şarkıyı duymasak da, ortak bir yerde buluşmak mümkün olmalı aslında. “Ecnebi” işte bu büyük buluşmanın kapaktaki adı. Yabancıların aslında ne kadar sizden, ne kadar siz gibi, ne kadar size benzer olduğunun ispatı. Çünkü bizler, aynı göğün altında, aynı izleri takip eden bir ecnebiden başka bir şey değiliz… Ecnebi; olağanüstü bir kurgu, olağanüstü bir içtenlik ve olağanüstü yaşamlara tanıklığı vadediyor okuyucuya, hem de olağanüstü bir coğrafyada. Tamamen gerçeğin, yalın ve sert gerçeğin, küçük hayalleri olan büyük insanların, Bangladeş’in çetin ikliminde geçen dokunaklı öyküsü. Tam bir baş yapıt, tam bir manifesto. İtiraf etmeliyim ki birçok yerde gözlerimin dolmasına engel olamadım. Sarsılacaksınız ve sarsıldıkça anlayacaksınız; sadeliğin zerafetini ve insan olmanın nasıl bir savaş olduğunu…