Yazara Gore Listeleme

Kavruk çocuklardık hepimiz. Türkçeyi şiveli konuşurduk. Oyuncağımızı topraktan, ağaçtan, taştan yapar; oyunumuzu toprakta, taşta, buzda oynardık. “Kuyunun dibindeki kurbağa için gökyüzü, kuyunun ağzı kadardır” demiş ya ozan, bizim hayallerimiz de yaşadığımız yer kadardı. Dünyayı kendi köyümüz, kendi şehrimiz kadar bilirdik. Biraz büyüdük, üzerimizden geçen gürültülü uçakları fark ettik. Biraz daha büyüdük, devasa tanklarla tanıştık. TRT radyosundan arkası yarınları, kısa dalgadan uzaktaki türküleri dinledik. Okumayı öğrendik, okulla tanıştık; başka köyler, başka şehirler olduğunu, o şehirlerde bize benzeyen başka çocukların yaşadığını anladık. Elimizdeki birkaç yumurtayı, bir file patatesi, nefes nefese kalarak koşup yakaladığımız seyyar kitapçıyla takas ettik. Günün birinde takasla aldığımız plastik bir oyuncak arabanın biz uyurken gerçeğe dönüşebileceğini düşünebilecek kadar sınır tanımaz hale geldi hayallerimiz. Her yeni kitap, görmediğimiz, duymadığımız yeni yerlerin, yeni insanların varlığını gösterdi. Öğrendiğimiz her yeni yer, her yeni bilgi hayallerimizi biraz daha büyüttü. Büyük kentlere gitmek; doktor, mühendis, bilim insanı olmak istedik. Doğu Ekspresi o hayaller için çıkılan uzun yolculuğun adıydı bizim için. Çünkü biz Doğu Ekspresi çocuklarıyız.

Tomris Uyar, “Tazı Payı” öyküsünde, “İnsan önce renklerden başlamalı değişmeye.” diyor ve sözünün arkasında durarak bildiğimiz sıradan renklere bürünmeden ilk kitabından itibaren kendi rengini kendi özgün metoduyla birleştirerek edebiyatımıza yeni bir nefes getiriyor. Sadece öykülerinde değil yine kendine özgü renklerle bezediği çevirilerinde de yazarın kendi kalemindeki nahif, sahici rengi bulmak mümkün. Çeviri yapmak onun için edebi dilini oluşturmak adına katettiği meşakkatli ama bir o kadar kalemini özgünleştirici bir yolculuk oluyor. Salt yazar olarak anılmak yerine çevirmen-yazar olarak anılmayı tercih etmesi boşuna değil elbet. Dilimize kazandırdığı çeviri kitapları okuyan okur, onun çevirmen olarak anılma istemesinin ne kadar yerinde bir istek olduğunu fark edecektir. En Uzun Gün, Yazı-yorum Dergi ve Yeni İnsan Yayınevi’nin ortaklaşa düzenlediği 1. Tomris Uyar Öykü Yarışması temasından adını alan ve yarışmaya katılan yüzlerce eser arasından dereceye giren ilk dört eserle birlikte yayımlanmaya değer görülen ve her biri kendi rengini bulmuş toplam yirmi öykünün bir araya geldiği bir seçkidir. “Hakların En Güzeli” adlı öyküde, “Yırtına bozula düzelecek bu dünya ama biz yetişemeyeceğiz.” diyen yazarın anısına saygıyla ve düzelecek dünyaya yetişmek umuduyla artık siz öykü severlere emanet.

Nisyan’ı ona ihanet etmeden özetlemek çok zor, çünkü tüm büyük eserler gibi aynı anda birçok şey. Yazarın ailesine ve kiralık bir katil tarafından öldürülen babasına dair yürek parçalayıcı bir anı kitabı olduğu söylenebilir, ancak bu ifade yetersiz kalır, çünkü Kolombiya'daki siyasi şiddet cehenneminin ve Medellin’deki yaşamın dokunaklı bir anlatısı olmanın yanı sıra aynı zamanda bir ailenin özel hayatına ve kamusal alanda gösterdikleri cesarete dair gerçek bir hikâye. Üslup ve kurgu açısından kusursuz bir kitap ve bir siyasi eylem aracı olarak teröre karşı zamanımızda ya da herhangi bir zamanda yazılmış en etkili metinlerden biri. Mario Vargas Llosa Hector Abad Faciolince, yayınevimizden çıkan ikinci kitabı Nisyan’da, baskıcı bir rejimin ortasında yoksulların davasını savunan bir doktor, profesör ve insan hakları aktivisti olan babasının hikâyesini mercek altına alıyor. Kişisel anılarını 1970'ler ve 80'lerde Kolombiya'nın geniş sosyopolitik bağlamıyla iç içe geçirerek, çatışma döneminde barış ve insan haklarını savunmanın zorluklarına dair içgörüler sunuyor. Babası sadece ahlaki bütünlüğün bir figürü olarak değil, aynı zamanda umutsuzluk karşısında bizi ayakta tutan direnç ve umudun bir sembolü olarak ortaya çıkıyor. Nisyan hafızanın kalıcı gücüyle bir baba ile oğul arasındaki bağa dair sarsıcı bir tanıklık. Hector Abad Faciolince bu romanıyla tüm okurlara tutku, inanç ve insan onuruna sarsılmaz bir bağlılıkla dolu bir hayata uzanan bir pencere açıyor. Ezici güçlükler karşısında adalet için savaşanlara bir saygı duruşu olarak da nitelendirilebilecek Nisyan, tarihin çalkantılı dönemlerinin ardındaki kişisel hikâyelerle ilgilenen herkes için vazgeçilmez bir okuma şöleni. Oscar ödüllü yönetmen Fernando Trueba, 2020 yılında Faciolince'nin hikâyesine yeni bir boyut katarak yazarın çocukluğuyla babasının canlı ve karmaşık dünyasını beyazperdeye taşıdı. Romanın duygusal derinliğinin yanı sıra aile bağlarının gücünü ve Kolombiya tarihinin çalkantılı yıllarını başarılı bir şekilde yansıtan Memories of My Father adlı film 2021 Goya Ödülleri’nde En İyi Ibero-Amerikan Film Ödülü’ne layık görüldü. “Latin Amerika'da demokrasi ve hoşgörü için verilen mücadeleye dair yeri doldurulamaz bir tanıklık." El País

Bu topraklar üzerinde çok uzun bir tarihten beri yaşanan olay ve gelişmelerin hemen tümünün bir adım öncesi gizli servislerin manipülasyonları, ısmarlama operasyonları, sayısız cinayet ve katliamlarıyla dolu. Her yeni siyasal dönem ve hedef değişikliğinde kısmen lağvedilip yenilerinin kurulduğu, hayatiyetlerine halel getirilmeyen bu gizli yapılanmaların cinayetlerine 'faili meçhul' yıllar boyunca yakından tanık olduk. Melih Günaydın 'Sürgün Avı’nda bu izleğin peşine düşüyor. Başlangıçta çok farklı saiklerle işlendiği düşünülen bir cinayet vakasının soruşturulması sürecini kah Ortadoğu coğrafyasının sınırlarına, Arap baharına; kah Avrupa'nın konferans salonlarına, sosyal medya ağlarına; kah Türkiye'nin kırk-kırk beş yıl öncesine, polisler tarafından öldürülen gençlerin hikayelerine ustalıkla taşıyor. Romanındaki Suriyeli, Kürt, Türk kahramanları bize alçakgönüllü bir duyarlılıkla tanıştırıyor. Göçmenler, yoksul üniversite öğrencileri, gözüpek gazeteciler, sınır kaçakçıları, polisleri soruşturan polisler… Günaydın bu romanında gözümüzün önünde olup biten şeylere biraz daha yakından bakıyor.